Τα ανθρώπινα πρωτόζωα παράσιτα ανήκουν σε οργανισμούς που αποτελούνται από ένα μόνο κύτταρο. Παρασιτοποιώντας το ανθρώπινο σώμα, τα πρωτόζωα οδηγούν σε ασθένειες πρωτοζωάνωσης, μερικές από τις οποίες έχουν πολύ επικίνδυνες συνέπειες, συμπεριλαμβανομένου του θανάτου.
Ταξινόμηση
Υπάρχουν 4 κατηγορίες πρωτόζωων:
- μαστιγωτές (Leishmania, Giardia, Trichomonas, Trypanosomatidae);
- σπορόζωα (κοκκίδια, πλασμώδιο ελονοσίας);
- Κιλιάτες (Μπαλαντίδια);
- Σαρκώδες (αμοιβάδες).
Μαστιγωτές
Leishmania
Η λεϊσμανία προκαλεί λεϊσμανίαση, η οποία εκδηλώνεται ως βλάβη στο δέρμα (δερματική λεϊσμανίαση) ή στα εσωτερικά όργανα (σπλαχνική λεϊσμανίαση).
Η λεϊσμανίαση μεταδίδεται από τα κουνούπια. Μολύνονται όταν πιπιλίζουν το αίμα άρρωστου ή ζώου. Το παθογόνο εισέρχεται στο ανθρώπινο σώμα μετά από τσίμπημα κουνουπιού.
Η σημασία της λεϊσμανίασης εξηγείται από το γεγονός ότι περιπλέκει την πορεία μιας λοίμωξης από τον HIV και ως εκ τούτου αντιπροσωπεύει ασθένειες που σχετίζονται με τον HIV.
Στη δερματική λεϊσμανίαση (έλκος Πενδίνης), η λεϊσμανία διεισδύει στο ανθρώπινο δέρμα και πολλαπλασιάζεται εκεί. Η φλεγμονή εμφανίζεται με τον θάνατο των ιστών και το σχηματισμό ελκών. Υπάρχουν δύο τύποι δερματικής λεϊσμανίασης: η αστική και η αγροτική.
Στην αστική παραλλαγή, η μόλυνση εμφανίζεται μέσω μολυσμένων ανθρώπων και σκύλων. Δεν συμβαίνουν αλλαγές στο ανθρώπινο σώμα κατά την περίοδο επώασης. Στη συνέχεια σχηματίζεται ένα καφετί εξόγκωμα (λεϊσμανίωμα) στο σημείο του τσιμπήματος του κουνουπιού. Μεγαλώνει με τον καιρό. Μετά από 5-10 μήνες, σχηματίζεται ένα στρογγυλό έλκος στη θέση του λεϊσμανιώματος. Η διάρκεια της νόσου είναι 1-2 χρόνια.
Στην αγροτική παραλλαγή, η μόλυνση εμφανίζεται μέσω γερβίλων και σκίουρων. Η διάρκεια της περιόδου επώασης είναι 1 εβδομάδα έως 2 μήνες. Η έναρξη της νόσου είναι οξεία. Τα λεϊσμανώματα, παρόμοια με ένα απόστημα, σχηματίζονται στο δέρμα του προσώπου, των χεριών και των ποδιών. Τις πρώτες εβδομάδες της νόσου σχηματίζονται έλκη ακανόνιστου σχήματος με πυώδες περιεχόμενο. Η επούλωση γίνεται μετά από 2-4 μήνες με το σχηματισμό ουλής. Η ασθένεια διαρκεί έως και έξι μήνες.
Η σπλαχνική λεϊσμανίαση εμφανίζεται όταν το σώμα μολύνεται από άρρωστο άτομο, σκύλους ή άγρια ζώα. Η περίοδος επώασης είναι περίπου 3-6 μήνες. Η ασθένεια εκδηλώνεται σταδιακά. Υπάρχει αδυναμία, κακουχία, πυρετός, υπερτροφία σπλήνας και ήπατος. Το δέρμα γίνεται κηρώδες, ανοιχτό πράσινο ή σκούρο. Εμφανίζονται διαταραχές στη δραστηριότητα της καρδιάς, των επινεφριδίων και των νεφρών.
Διάγνωση:
- Ανίχνευση παθογόνων σε επιχρίσματα του περιεχομένου των λεμφαδένων, του μυελού των οστών και της σπλήνας.
- Δερματικά τεστ με λεϊσμανίνη. Στη δερματική μορφή είναι θετικά 6-8 εβδομάδες μετά την ανάρρωση. Για τη σπλαχνική μορφή, οι εξετάσεις είναι αρνητικές.
- Η ELISA είναι η πιο ακριβής μέθοδος για τη διάγνωση της σπλαχνικής μορφής.
Η λεϊσμανίαση αντιμετωπίζεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Είναι απαραίτητο να απομονωθούν τέτοιοι ασθενείς από άλλους ασθενείς για να αποφευχθεί η εμφάνιση δευτερογενών λοιμώξεων. Δεδομένου ότι οι ασθενείς είναι εξαντλημένοι, απαιτείται μια ισορροπημένη διατροφή.
Η πρόληψη περιλαμβάνει την εξάλειψη των λαγούμια τρωκτικών, τη σύλληψη αδέσποτων σκύλων, την ευθανασία των μολυσμένων από λεϊσμανίαση ζώων και την εξάλειψη των τόπων αναπαραγωγής κουνουπιών.
Giardia
Η Giardia οδηγεί σε Giardiasis. Παρασιτούν στο ανθρώπινο σώμα στο λεπτό έντερο και τη χοληδόχο κύστη. Δύο μορφές ύπαρξης είναι δυνατές: κινητή (βλαστική) και ακίνητη (κύστη).
Η μόλυνση είναι δυνατή μέσω της κατανάλωσης λαχανικών, φρούτων, νερού μολυσμένου με κύστεις, καθώς και μέσω άπλυτων χεριών και ειδών οικιακής χρήσης.
Στο ανθρώπινο σώμα, η Giardia ζει στο λεπτό έντερο και ερεθίζει τη βλεννογόνο μεμβράνη του. Εμφανίζονται αυξημένος σχηματισμός αερίων, κοιλιακό άλγος και ναυτία. Τα κόπρανα γίνονται ασταθή (η δυσκοιλιότητα εναλλάσσεται με τη διάρροια). Τα παιδιά είναι πιο πιθανό να μολυνθούν.
Διάγνωση: Ανίχνευση Giardia στα κόπρανα ή το περιεχόμενο του δωδεκαδακτύλου, αντισώματα εναντίον του στο αίμα.
Πρόληψη: προσωπική υγιεινή, πλύσιμο λαχανικών και φρούτων πριν από το φαγητό, σκοτώνοντας μύγες.
Trichomonas vaginalis
Το Trichomonas vaginalis οδηγεί σε φλεγμονή του ουρογεννητικού συστήματος - τριχομονάδα. Η οδός μετάδοσης της μόλυνσης είναι σεξουαλική στις περισσότερες περιπτώσεις. Η μόλυνση στο νοικοκυριό (μέσω κοινής χρήσης ειδών υγιεινής ή κλινοσκεπασμάτων με έναν ασθενή) είναι σπάνια. Είναι δυνατή η μετάδοση από μολυσμένη μητέρα σε νεογέννητο κορίτσι. Η ασθένεια μπορεί να πάρει χρόνια πορεία.
Η τριχομονάδα στις γυναίκες εκδηλώνεται ως κολπίτιδα με χαρακτηριστικές εκκρίσεις, κνησμό και κάψιμο στον κόλπο.
Στους άνδρες εκδηλώνεται ως ουρηθρίτιδα με μικρές βλεννώδεις εκκρίσεις.
Διάγνωση: Ανίχνευση τριχομονάδων στο επίχρισμα.
Και οι δύο σεξουαλικοί σύντροφοι αντιμετωπίζονται. Οι στενές επαφές αποκλείονται κατά τη διάρκεια της περιόδου θεραπείας.
Φάρμακα που χρησιμοποιούνται:
- δισκία για χορήγηση από το στόμα.
- κολπικά δισκία?
- κολπικά υπόθετα?
- Αντισηπτικά.
Πρόληψη: οικεία υγιεινή, χρήση προφυλακτικού.
Σπορόζωα
Σχηματίζουν σπόρια. Τα σπορόζωα ζουν σε διάφορους ιστούς και κύτταρα του σώματος. Πυρετός, αναιμία και ίκτερος είναι χαρακτηριστικά συμπτώματα της λοίμωξης από σπορόζωα.
Κοκκίδια
Τα κοκκίδια προκαλούν τοξοπλάσμωση στον άνθρωπο (συγγενή και επίκτητη, οξεία και χρόνια). Μπορούν να μολυνθούν από γάτες.
Η συγγενής μορφή έχει ως αποτέλεσμα ενδομήτριο θάνατο του εμβρύου, θάνατο του νεογνού λόγω σήψης ή (σε επιζώντες) βλάβη στο νευρικό σύστημα (άνοια) και στα μάτια.
Η οξεία επίκτητη μορφή εκδηλώνεται ως τύφος (με αύξηση της θερμοκρασίας, υπερτροφία ήπατος, σπλήνας) ή με κυρίαρχες διαταραχές του νευρικού συστήματος (σπασμοί, παράλυση).
Η χρόνια μορφή εκδηλώνεται με αύξηση της θερμοκρασίας σε υποπυρετικές τιμές, πονοκεφάλους, υπερτροφία των λεμφαδένων και του ήπατος και μειωμένη απόδοση. Πιθανή βλάβη στα μάτια, την καρδιά και το νευρικό σύστημα.
Μπορεί να εμφανιστεί μια λανθάνουσα πορεία τοξοπλάσμωσης.
Η διάγνωση γίνεται με τον προσδιορισμό των αντισωμάτων στο αίμα.
Η θεραπεία συνήθως δεν είναι απαραίτητη. Οι έγκυες γυναίκες και τα νεογνά λαμβάνουν θεραπεία για την εξάλειψη των οξέων συμπτωμάτων.
Σε ασθενείς με ταυτόχρονη HIV λοίμωξη, η υποχρεωτική θεραπεία της τοξοπλάσμωσης πραγματοποιείται όταν το επίπεδο των προστατευτικών κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος (CD 4) πέσει κάτω από 200.
Η πρόληψη περιλαμβάνει τη συμμόρφωση με τα πρότυπα υγιεινής κατά τη φροντίδα των ζώων, την επεξεργασία προϊόντων και τον έλεγχο για τοξοπλάσμωση σε έγκυες γυναίκες.
Πλασμώδιο ελονοσίας
Οδηγεί σε ελονοσία, η οποία συνοδεύεται από κρίσεις πυρετού, καταστροφή ερυθρών αιμοσφαιρίων, υπερτροφία ήπατος και σπλήνας.
Παραλλαγές ελονοσίας:
- 3 ημέρες?
- 4 ημέρες?
- τροπικός;
- Οβάλ ελονοσία.
Η πηγή μόλυνσης είναι ένα άρρωστο άτομο και ο φορέας είναι ένα θηλυκό κουνούπι ελονοσίας.
Η μόλυνση εμφανίζεται μέσω τσιμπήματος κουνουπιού όταν το πλασμώδιο εισέρχεται στο σώμα με το σάλιο. Με το αίμα φτάνουν στο συκώτι, όπου λαμβάνει χώρα το πρώτο (ιστό) στάδιο ανάπτυξής τους. Στη συνέχεια εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος και διεισδύουν στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Το δεύτερο στάδιο ανάπτυξης (ερυθροκύτταρα) λαμβάνει χώρα εδώ. Στη συνέχεια τα ερυθρά αιμοσφαίρια καταστρέφονται και τα πλασμίδια απελευθερώνονται στο αίμα, το οποίο εκδηλώνεται με πυρετό.
Η διάγνωση γίνεται με βάση την ανίχνευση παρασίτων στο επίχρισμα αίματος.
Εάν είναι απαραίτητο, πραγματοποιήστε συμπτωματική θεραπεία.
Πρόληψη – καταπολέμηση των κουνουπιών ελονοσίας.
Μέθοδοι:
- κουνουπιέρες σε παράθυρα και πόρτες.
- χρήση απωθητικών?
- Επεξεργασία δεξαμενών.
Κιλιάτες
Balantidium
Προκαλεί βαλαντιδίαση. Παρασιτοποιεί το παχύ έντερο. Σχηματίζει μια κύστη. Η μόλυνση εμφανίζεται κατά την κατάποση μιας κύστης. Η κύρια πηγή μόλυνσης στον άνθρωπο είναι οι χοίροι, οι οποίοι θεωρούνται φορείς της νόσου. Τα πτερύγια οδηγούν στο σχηματισμό ελκών στο εντερικό τοίχωμα. Αυτό εκδηλώνεται με μια κλινική χαρακτηριστική της αμοιβαδικής δυσεντερίας (χαλαρά κόπρανα με αίμα).
Η διάγνωση βασίζεται στην ανίχνευση του αιτιολογικού παράγοντα της νόσου στα κόπρανα.
Θεραπεία: αντιβιοτική θεραπεία. Πρόληψη της βαλαντιδίασης: συμμόρφωση με τα πρότυπα υγιεινής από τους εργαζόμενους σε μονάδες επεξεργασίας κρέατος και γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
Sarcodaceae
Δυσεντερική αμοιβάδα
Η δυσεντερία προκαλεί αμεβίαση, μια ασθένεια παρόμοια με τη δυσεντερία. Μπορεί να σχηματίσει κύστεις που οδηγούν σε έλκη στο παχύ έντερο.
Η διάγνωση βασίζεται στον εντοπισμό της ιστικής μορφής της αμοιβάδας στα κόπρανα.
Η θεραπεία πραγματοποιείται στο νοσοκομείο με τη βοήθεια φαρμάκων: αντιπρωτοζωικά φάρμακα, αντιβιοτικά τετρακυκλίνης.
Για την πρόληψη της νόσου, πρέπει να τηρούνται οι κανόνες προσωπικής υγιεινής.